Język polski — klasa 8

Ciekawe słowa Rzadsze słowa i to, co znaczą: erudyta, efemeryczny, oksymoron, kunktator, stajnia Augiasza. Z tych słów jest też Słowo dnia.

Zdanie złożone podrzędnie Zdanie podrzędne przydawkowe, dopełnieniowe i okolicznikowe: czasu, miejsca, przyczyny, celu, warunku i przyzwolenia, rozpoznawane po pytaniu od zdania nadrzędnego (3.3). Imiesłowy Imiesłowy przymiotnikowe czynne i bierne (czytający, czytany), przysłówkowe współczesne i uprzednie (czytając, przeczytawszy) i imiesłowowy równoważnik zdania (3.4). Mowa zależna i niezależna Słowa przytoczone dosłownie i oddane w zdaniu podrzędnym: Ola powiedziała: „Jestem głodna” – Ola powiedziała, że jest głodna (3.5).

Narrator Narrator pierwszoosobowy i trzecioosobowy, wszechwiedzący, i dramat, w którym narratora nie ma (2.3). Nowela i punkt kulminacyjny „Latarnik” i „Janko Muzykant” Sienkiewicza, „Kamizelka” Prusa: cechy noweli, punkt kulminacyjny i przedmiot, wokół którego toczy się akcja (7.1e, 2.7). Słowacki: „Balladyna” Siostry Balladyna i Alina, Kirkor, Goplana i Pustelnik: zbrodnia dla władzy i kara, baśń połączona z tragedią (7.1d). Mickiewicz: „Pan Tadeusz” i „Reduta Ordona” Inwokacja, Soplicowo, spór o zamek, polowanie, koncert Jankiela i zaręczyny, a do tego obrona reduty w powstaniu listopadowym (7.1c). Kamiński: „Kamienie na szaniec” Rudy, Alek i Zośka: harcerze z Szarych Szeregów, mały sabotaż i akcja pod Arsenałem (7.1f). Mrożek i Ida Fink „Artysta” Mrożka: Kogut, który chce być lwem, groteska i ironia, i opowiadania Idy Fink o Zagładzie (7.1g, 7.1h).

Rozprawka Teza, argumenty, przykłady z lektur i zakończenie, które potwierdza tezę, oraz zwroty, które je wprowadzają (4.3, 4.4, 4.7). Przemówienie i list otwarty Zwrot do słuchaczy, pytania retoryczne, apel i podziękowanie za uwagę, a do tego list otwarty: do adresata, ale dla wszystkich (4.3). Prośba, zapytanie, e-mail oficjalny Jak zacząć i zakończyć oficjalny e-mail, jaki wpisać temat, czym prośba różni się od zapytania i jak pisać uprzejmie zamiast potocznie (4.5).

Perswazja, manipulacja, dyskryminacja Uczciwe argumenty i chwyty manipulacji: presja czasu i grupy, straszenie, pochlebstwo, a także stereotypy i dyskryminacja w języku (1.5). Dezinformacja i sztuczna inteligencja Clickbait, fake news, bańka informacyjna, deepfake i halucynacje AI: jak sprawdzać informacje w sieci i odpowiedzi czatbota (6.1–6.3).