1. NaukaGo
  2. Polski
  3. Klasa 7
  4. Zdanie złożone współrzędnie

Zdanie złożone współrzędnie

Język polski · klasa 7 · Gramatyka. Zdania łączne, rozłączne, przeciwstawne i wynikowe: spójnik, który mówi, jak łączą się dwie myśli, i przecinek przed „ale” i „więc”, a nie przed „i” (3.3, 3.7).

Jak to zrozumieć?

Dwa zdania stoją obok siebie jak równi. Spójnik mówi, jak się łączą: dodaje jedno do drugiego, daje wybór, zapowiada coś przeciwnego albo mówi o skutku.

RodzajSpójnikiPrzecinek
łącznei, orazbez przecinka
rozłącznealbo, lubbez przecinka
przeciwstawneale, lecz, ale
wynikowewięc, dlatego, zatem, więc
Tabela: rodzaje zdań złożonych współrzędnie, ich spójniki i przecinek
Jak to zrobić?
  1. Przeczytaj oba zdania i zapytaj, jak się łączą: razem, jedno albo drugie, wbrew sobie czy jedno z drugiego?
  2. Wybierz spójnik, który mówi właśnie to.
  3. Przed „ale”, „lecz” i „więc” postaw przecinek. Przed pojedynczym „i”, „albo” i „lub” go nie stawiaj.
Przykład

Jaki spójnik połączy zdania: „Było zimno … poszliśmy na spacer”?

Czy po zimnie spodziewamy się spaceru?

Nie: drugie zdanie jest wbrew pierwszemu, więc to przeciwieństwo.

Odpowiedź: Było zimno, ale poszliśmy na spacer.

Sztuczka MiliZły spójnik też coś znaczy: z „więc” wyszłoby, że poszliśmy na spacer właśnie dlatego, że było zimno.

Zadania z rozwiązaniami

Spróbuj najpierw samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

Zadanie 1

Który wyraz połączy te dwa zdania?
Otworzyłem okno … wpuściłem do pokoju świeże powietrze.

Do wyboru:
  • A.albo
  • B.ale
  • C.i
Pokaż rozwiązanie
  1. Otworzyłem okno i wpuściłem do pokoju świeże powietrze.
  2. „i” dodaje jedno do drugiego.
  3. „albo” tu nie pasuje: daje wybór między dwiema możliwościami.
  4. „ale” tu nie pasuje: zapowiada coś przeciwnego, czego się po pierwszym zdaniu nie spodziewamy.
  5. Przed pojedynczym „i” nie stawiamy przecinka.

Odpowiedź: i

Zadanie 2

Połącz zdania pasującym spójnikiem.
W sobotę pojedziemy nad jezioro … pójdziemy do lasu.

Do wyboru:
  • A.albo
  • B.lecz
  • C.więc
Pokaż rozwiązanie
  1. W sobotę pojedziemy nad jezioro albo pójdziemy do lasu.
  2. „albo” daje wybór między dwiema możliwościami.
  3. „więc” tu nie pasuje: mówi o skutku tego, co dzieje się w pierwszym zdaniu.
  4. „lecz” tu nie pasuje: zapowiada coś przeciwnego, czego się po pierwszym zdaniu nie spodziewamy.
  5. Przed pojedynczym „albo” nie stawiamy przecinka.

Odpowiedź: albo

Zadanie 3

Jakie to zdanie złożone współrzędnie?
Na obiad zjemy pierogi lub zrobimy naleśniki.

Do wyboru:
  • A.przeciwstawne
  • B.rozłączne
  • C.wynikowe
  • D.łączne
Pokaż rozwiązanie
  1. Spójnik „lub” daje wybór między dwiema możliwościami.
  2. To zdanie złożone współrzędnie rozłączne.
  3. Łączne: i, oraz. Rozłączne: albo, lub. Przeciwstawne: ale, lecz. Wynikowe: więc, dlatego, zatem.

Odpowiedź: rozłączne

Zadanie 4

Jakie to zdanie złożone współrzędnie?
Napiszesz wypracowanie lub przygotujesz prezentację.

Do wyboru:
  • A.przeciwstawne
  • B.rozłączne
  • C.wynikowe
  • D.łączne
Pokaż rozwiązanie
  1. Spójnik „lub” daje wybór między dwiema możliwościami.
  2. To zdanie złożone współrzędnie rozłączne.
  3. Łączne: i, oraz. Rozłączne: albo, lub. Przeciwstawne: ale, lecz. Wynikowe: więc, dlatego, zatem.

Odpowiedź: rozłączne

Ćwicz: Zdanie złożone współrzędnie

W NaukaGo czeka 144 zadania z tego działu — w grach i z wyjaśnieniem po każdym błędzie. Bez reklam.

Graj w przeglądarce