Wiersz i podmiot liryczny — język polski, klasa 5: wyjaśnienie i zadania

Jak to zrozumieć?

W wierszu ktoś mówi: to podmiot liryczny. Może nim być dziecko, zwierzę, rzecz, a nawet pora roku.

Pojęcie	Co to jest
wers	jedna linijka wiersza
strofa	wersy oddzielone odstępem
refren	wers, który wraca w każdej strofie
rym	podobne końcówki: kot – płot

Tabela: wers, strofa, refren i rym

Jak to zrobić?

Szukaj słów „ja”, „mnie”, „mój”: kto mówi o sobie?
Wersy licz linijka po linijce, a strofy po odstępach.
Rymy są na końcu wersów: brzmią podobnie.

Przykład

Kto mówi w wierszu: „Stoję w lesie od stu lat, znam tu każdy liść i kwiat”?

Ktoś mówi o sobie: stoję, znam.

Stoi w lesie od stu lat, więc to drzewo.

Odpowiedź: stary dąb

Sztuczka MiliWyliczenie wymienia po kolei, powtórzenie wraca do tego samego wyrazu, uosobienie daje rzeczom ludzkie cechy, apostrofa zwraca się do kogoś, a pytanie retoryczne nie czeka na odpowiedź.

Zadania z rozwiązaniami

Spróbuj najpierw samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

Zadanie 1

Rodzę się w górach wśród kamieni,
tam, gdzie śnieg w wodę się zmieni.
Skaczę po skałach, szumię i śpiewam,
i nigdy, przenigdy nie ziewam.
Płynę, płynę, do morza płynę.

Mijam mosty, łąki, miasta,
tu trzcina, tam wierzba wyrasta.
Rybak na brzegu macha mi ręką,
a ja mu szumię swą piosenką.
Płynę, płynę, do morza płynę.

Wskaż refren tego wiersza.

Do wyboru:

A.Płynę, płynę, do morza płynę.
B.Rodzę się w górach wśród kamieni,
C.tam, gdzie śnieg w wodę się zmieni.

Pokaż rozwiązanie

Refren to wers, który powtarza się w wierszu, zwykle na końcu każdej strofy.
Tu refrenem jest wers: „Płynę, płynę, do morza płynę”.

Odpowiedź: Płynę, płynę, do morza płynę.

Zadanie 2

Mama trzyma mnie za rękę,
a ja nucę cicho piosenkę.
Trochę się boję, trochę cieszę,
bo do szkoły pierwszy raz się spieszę.

Pani mówi: „Witajcie, dzieci!”,
a przez okno słonko świeci.
Już wiem, że tu będzie fajnie,
i uśmiecham się zwyczajnie.

Który wyraz tworzy rym z wyrazem „fajnie”?

Do wyboru:

A.piosenkę
B.zwyczajnie
C.świeci

Pokaż rozwiązanie

Rym to podobne brzmienie końcówek wyrazów na końcu wersów.
„fajnie” i „zwyczajnie” brzmią na końcu podobnie: -ajnie.

Odpowiedź: zwyczajnie

Zadanie 3

Czyż nie jest wspaniale,
gdy pada pierwszy śnieg?

Co to za środek stylistyczny?

Do wyboru:

A.pytanie retoryczne
B.uosobienie
C.wyliczenie

Pokaż rozwiązanie

Pytanie retoryczne to pytanie, na które nikt nie czeka odpowiedzi, bo jest oczywista.
Pytanie tylko podkreśla, że jest wspaniale.

Odpowiedź: pytanie retoryczne

Zadanie 4

Ułóż przykłady w kufrach: wyliczenia, powtórzenia, apostrofy i pytania retoryczne.

Do podziału:

Gdzie jest drugi taki las?
Jak tu nie kochać zimy?
Komu nie smakują lody?
O, Wisło szeroka!
O, góry wysokie!
Słońce, nie zachodź!
biegam, skaczę i pływam
biegnę, biegnę, biegnę
daleko, daleko, za górami
jabłka, gruszki i śliwki
pada, pada, pada deszcz
wiosna, lato, jesień i zima

Pokaż rozwiązanie

Wyliczenie wymienia po kolei kilka rzeczy, osób albo czynności: jabłka, gruszki i śliwki.
Powtórzenie to ten sam wyraz użyty kilka razy, żeby coś podkreślić: biegnę, biegnę, biegnę.
Apostrofa to zwrot wprost do kogoś albo czegoś, często z „o” na początku: O, ziemio moja!
Pytanie retoryczne to pytanie, na które nikt nie czeka na odpowiedź, bo jest oczywista: Któż nie lubi wakacji?
Wyliczenia: biegam, skaczę i pływam · wiosna, lato, jesień i zima · jabłka, gruszki i śliwki.
Powtórzenia: biegnę, biegnę, biegnę · pada, pada, pada deszcz · daleko, daleko, za górami.
Apostrofy: O, Wisło szeroka! · O, góry wysokie! · Słońce, nie zachodź!
Pytania retoryczne: Komu nie smakują lody? · Gdzie jest drugi taki las? · Jak tu nie kochać zimy?

Odpowiedź: wyliczenia: biegam, skaczę i pływam, wiosna, lato, jesień i zima, jabłka, gruszki i śliwki; powtórzenia: biegnę, biegnę, biegnę, pada, pada, pada deszcz, daleko, daleko, za górami; apostrofy: O, Wisło szeroka!, O, góry wysokie!, Słońce, nie zachodź!; pytania retoryczne: Komu nie smakują lody?, Gdzie jest drugi taki las?, Jak tu nie kochać zimy?

Ćwicz: Wiersz i podmiot liryczny

W NaukaGo czeka 160 zadań z tego działu — w grach i z wyjaśnieniem po każdym błędzie. Bez reklam.

Graj w przeglądarce