1. NaukaGo
  2. Polski
  3. Klasa 4
  4. Rz czy ż

Rz czy ż

Język polski · klasa 4 · Ortografia. Rz wymienne na r, rz po spółgłoskach i w zakończeniach -arz, -erz, ż wymienne na g, z, s, dz i h, wyjątki z sz i wyrazy do zapamiętania (3.8). Rodziny wyrazów, które podpowiadają rz i ż, w Magicznych kufrach.

Jak to zrozumieć?

Rz piszemy, gdy wymienia się na r, po niektórych spółgłoskach i w zakończeniach -arz, -erz. Ż piszemy, gdy wymienia się na g, z, s, dz albo h.

morzemorski
książkaksięga
dużyduzi
Rz wymienia się na r, a ż na g albo z: morze – morski, książka – księga, duży – duzi
Jak to zrobić?
  1. Poszukaj innej formy: morze – morski. Jest r? Piszemy rz.
  2. Po b, p, d, t, g, k, ch, j, w piszemy rz: brzeg, przód, drzewo, trzy, grzyb, krzesło.
  3. Zakończenia -arz i -erz piszemy przez rz: lekarz, rycerz.
  4. Ż piszemy, gdy wymienia się na g, z, s, dz albo h: noga – nóżka, duzi – duży, blisko – bliżej, pieniądze – pieniężny, druh – drużyna.
  5. Gdy nie pasuje żadna reguła, wyraz trzeba zapamiętać: burza, żaba.
Przykład

Ksią…ka: rz czy ż?

Szukamy wyrazu z tej samej rodziny: książka – księga.

Ż wymienia się na g, więc piszemy ż.

Odpowiedź: książka

Sztuczka MiliPo p, t, k i ch słychać sz, a piszemy rz: przód, trzy, krzesło, chrzan. Wyjątki z sz trzeba zapamiętać: pszczoła, pszenica, kształt.

Zadania z rozwiązaniami

Spróbuj najpierw samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

Zadanie 1

Rz czy ż?
g…yb

Do wyboru:
  • A.rz
  • B.ż
Pokaż rozwiązanie
  1. Piszemy: grzyb.
  2. Po „g” piszemy rz: grzyb.

Odpowiedź: grzyb

Zadanie 2

Której litery brakuje: rz czy ż?
g…ywa

Do wyboru:
  • A.rz
  • B.ż
Pokaż rozwiązanie
  1. Piszemy: grzywa.
  2. Po „g” piszemy rz: grzywa.

Odpowiedź: grzywa

Zadanie 3

Które wyrazy są z jednej rodziny? Ułóż je w kufrach.

Do podziału:
  • bliski
  • bliskość
  • dobro
  • dobroć
  • dobrze
  • dworski
  • dworzec
  • dwór
  • nogawka
  • nóżka
  • podnóżek
  • zbliżenie
Pokaż rozwiązanie
  1. Wyrazy z jednej rodziny mają wspólną część i znaczenie: las, leśny, leśniczy.
  2. W rodzinie wyrazów rz wymienia się na r, a ż na g, z albo s: morze – morski, noga – nóżka, bliski – zbliżać. Tak sprawdzisz pisownię.
  3. Rodzina „dobry”: dobro, dobroć, dobrze.
  4. Rodzina „noga”: nóżka, nogawka, podnóżek.
  5. Rodzina „dwór”: dworski, dwór, dworzec.
  6. Rodzina „bliski”: zbliżenie, bliski, bliskość.

Odpowiedź: rodzina „dobry”: dobro, dobroć, dobrze; rodzina „noga”: nóżka, nogawka, podnóżek; rodzina „dwór”: dworski, dwór, dworzec; rodzina „bliski”: zbliżenie, bliski, bliskość

Zadanie 4

Co wpiszesz w lukę: rz czy ż?
…ęsa

Do wyboru:
  • A.rz
  • B.ż
Pokaż rozwiązanie
  1. Piszemy: rzęsa.
  2. Tu rz się nie wymienia. Wyraz „rzęsa” trzeba zapamiętać.

Odpowiedź: rzęsa

Ćwicz: Rz czy ż

W NaukaGo czeka 323 zadania z tego działu — w grach i z wyjaśnieniem po każdym błędzie. Bez reklam.

Graj w przeglądarce