1. NaukaGo
  2. Polski
  3. Klasa 7
  4. Archaizm, neologizm, termin, przysłowie

Archaizm, neologizm, termin, przysłowie

Język polski · klasa 7 · Słownictwo. Archaizmy, neologizmy, terminy naukowe i wyrazy potoczne, czym jest wulgaryzm, i przysłowia z ich znaczeniem: Mądry Polak po szkodzie (3.9).

Jak to zrozumieć?

Wyrazy różnią się wiekiem i tym, kto ich używa: dawne, nowe, naukowe, potoczne.

RodzajPrzykład
archaizmbiałogłowa, gród
neologizmlajkować, smartfon
termin naukowyfotosynteza
wyraz potocznyfajny, kumpel
Tabela: rodzaje wyrazów z przykładami
Jak to zrobić?
  1. Archaizm to dawny wyraz, dziś zastąpiony innym: niewiasta – kobieta.
  2. Neologizm to wyraz nowy, często z angielskiego: hejter.
  3. W wypracowaniu unikaj wyrazów potocznych, a wulgaryzmów nie używaj nigdy.
Przykład

Co znaczy przysłowie: „Mądry Polak po szkodzie”?

Przysłowia nie czytamy dosłownie.

Mówi o tym, że błąd rozumiemy, gdy już się stał.

Odpowiedź: błąd rozumiemy dopiero wtedy, gdy już się stał

Sztuczka MiliPrzysłowie to krótkie zdanie z mądrością ludową. Nie myl go ze związkiem frazeologicznym, który nie jest całym zdaniem.

Zadania z rozwiązaniami

Spróbuj najpierw samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

Zadanie 1

Jak nazwiesz wyraz „wszelako”?

Do wyboru:
  • A.archaizm
  • B.neologizm
  • C.termin naukowy
Pokaż rozwiązanie
  1. Archaizm to dawny wyraz (białogłowa), neologizm – nowy (lajkować), termin naukowy – wyraz nauki (fotosynteza), a wyraz potoczny – z codziennej rozmowy (fajny).
  2. „wszelako” to archaizm.

Odpowiedź: archaizm

Zadanie 2

Rozdziel wyrazy: każdy rodzaj do swojego kufra.

Do podziału:
  • atom
  • chlorofil
  • fajny
  • komóra
  • lajkować
  • przeciwprostokątna
  • smartfon
  • spoko
  • wylogować się
Pokaż rozwiązanie
  1. Archaizm to dawny wyraz (białogłowa), neologizm – nowy (lajkować), termin naukowy – wyraz nauki (fotosynteza), a wyraz potoczny – z codziennej rozmowy (fajny).
  2. termin naukowy: atom, przeciwprostokątna, chlorofil.
  3. wyraz potoczny: fajny, spoko, komóra.
  4. neologizm: lajkować, wylogować się, smartfon.

Odpowiedź: termin naukowy: atom, przeciwprostokątna, chlorofil; wyraz potoczny: fajny, spoko, komóra; neologizm: lajkować, wylogować się, smartfon

Zadanie 3

Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby.

Jaką mądrość wyraża to przysłowie?

Do wyboru:
  • A.koniom trzeba myć zęby
  • B.nie wolno dawać koni w prezencie
  • C.prezentów się nie krytykuje
Pokaż rozwiązanie
  1. Przysłowie to krótkie zdanie, które wyraża mądrość ludową. Nie rozumiemy go dosłownie.
  2. „Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby.” – prezentów się nie krytykuje.

Odpowiedź: prezentów się nie krytykuje

Zadanie 4

Mądry Polak po szkodzie.

Jaką mądrość wyraża to przysłowie?

Do wyboru:
  • A.Polacy są najmądrzejsi
  • B.błąd rozumiemy dopiero wtedy, gdy już się stał
  • C.szkody naprawiają mądrzy ludzie
Pokaż rozwiązanie
  1. Przysłowie to krótkie zdanie, które wyraża mądrość ludową. Nie rozumiemy go dosłownie.
  2. „Mądry Polak po szkodzie.” – błąd rozumiemy dopiero wtedy, gdy już się stał.

Odpowiedź: błąd rozumiemy dopiero wtedy, gdy już się stał

Ćwicz: Archaizm, neologizm, termin, przysłowie

W NaukaGo czeka 72 zadania z tego działu — w grach i z wyjaśnieniem po każdym błędzie. Bez reklam.

Graj w przeglądarce