1. NaukaGo
  2. Polski
  3. Klasa 6
  4. Związki wyrazów

Związki wyrazów

Język polski · klasa 6 · Gramatyka. Wyraz nadrzędny i podrzędny (pije – co? – mleko), związek główny podmiotu z orzeczeniem i to, czym wyraz jest naraz: rzeczownik może być podmiotem, dopełnieniem albo przydawką (3.3, 3.4).

Jak to zrozumieć?

Wyrazy w zdaniu łączą się w pary. Od wyrazu nadrzędnego zadajesz pytanie, a wyraz podrzędny na nie odpowiada.

ZwiązekPytanieCzęść zdania
kot pijekto? co robi?podmiot i orzeczenie
mały kotjaki?przydawka
pije mlekoco?dopełnienie
pije w kuchnigdzie?okolicznik
Tabela: związki wyrazów z pytaniami i częściami zdania
Jak to zrobić?
  1. Znajdź podmiot i orzeczenie: razem tworzą związek główny.
  2. Od każdego wyrazu zadaj pytania: jaki? co? gdzie? jak?
  3. Wyraz, który odpowiada na pytanie, jest podrzędny. Ten, od którego pytasz, jest nadrzędny.
Przykład

Od którego wyrazu zależy „ciepłe” w zdaniu: „Kot pije ciepłe mleko”?

Pytamy: mleko – jakie? – ciepłe.

„Ciepłe” określa rzeczownik „mleko”.

Odpowiedź: od wyrazu „mleko”

Sztuczka MiliTen sam rzeczownik bywa różną częścią zdania: „pies szczeka” – podmiot, „widzę psa” – dopełnienie, „buda psa” – przydawka.

Zadania z rozwiązaniami

Spróbuj najpierw samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

Zadanie 1

Dwa bociany powoli krążą nad łąką.

Który wyraz jest nadrzędny wobec „nad łąką”?

Do wyboru:
  • A.dwa
  • B.krążą
  • C.powoli
Pokaż rozwiązanie
  1. Wyraz nadrzędny to ten, od którego zadajesz pytanie. Wyraz podrzędny na to pytanie odpowiada: pije – co? – mleko.
  2. Pytamy: krążą – gdzie? – nad łąką. Wyraz nadrzędny to „krążą”.

Odpowiedź: krążą

Zadanie 2

Długi pociąg powoli wjechał na stację.

Od którego wyrazu zadasz pytanie, na które odpowiada „długi”?

Do wyboru:
  • A.pociąg
  • B.powoli
  • C.wjechał
Pokaż rozwiązanie
  1. Wyraz nadrzędny to ten, od którego zadajesz pytanie. Wyraz podrzędny na to pytanie odpowiada: pije – co? – mleko.
  2. Pytamy: pociąg – jaki? – długi. Wyraz nadrzędny to „pociąg”.

Odpowiedź: pociąg

Zadanie 3

Ania pożyczyła bratu swój rower.

Jaką częścią mowy i jaką częścią zdania jest „Ania”?

Do wyboru:
  • A.rzeczownik – dopełnienie
  • B.rzeczownik – podmiot
  • C.rzeczownik – przydawka
Pokaż rozwiązanie
  1. Podmiot mówi, kto albo co działa, i odpowiada na pytanie kto? co?
  2. „Ania” to rzeczownik, a w tym zdaniu podmiot.

Odpowiedź: rzeczownik – podmiot

Zadanie 4

Trzej koledzy wspólnie zbudowali karmnik.

Który związek wyrazów jest w tym zdaniu związkiem głównym?

Do wyboru:
  • A.koledzy zbudowali
  • B.trzej koledzy
  • C.zbudowali karmnik
Pokaż rozwiązanie
  1. Związek główny tworzą podmiot i orzeczenie. Pozostałe to związki poboczne: wyraz nadrzędny i określenie, które od niego zależy.
  2. Podmiot: „koledzy”, orzeczenie: „zbudowali”. Związek główny to „koledzy zbudowali”.

Odpowiedź: koledzy zbudowali

Ćwicz: Związki wyrazów

W NaukaGo czeka 115 zadań z tego działu — w grach i z wyjaśnieniem po każdym błędzie. Bez reklam.

Graj w przeglądarce