Amazonia i ludność rdzenna — geografia, klasa 8: wyjaśnienie i zadania

Jak to zrozumieć?

Amazonia to największy las równikowy świata, najbogatszy w gatunki. Wycina się go głównie pod pastwiska i pola soi, co niszczy przyrodę, klimat i ziemie ludów rdzennych.

Wykorzystanie	Skutek dla przyrody
pastwiska dla bydła	wycinka i wypalanie lasu
pola soi	jałowienie gleby
kopalnie złota	rzeki zatrute rtęcią
drogi przez puszczę	napływ drwali i osadników

Konflikt interesów

Jak to zrobić?

Rozdziel korzyści gospodarcze (praca, eksport) od strat (gatunki, gleba, klimat, ludy rdzenne).
Pamiętaj, że gleba pod lasem równikowym jest uboga: po wycięciu lasu szybko jałowieje.
Przy ludności rdzennej szukaj przyczyn: kolonizacja, choroby, utrata ziemi, zakazy mówienia w ojczystym języku.

Przykład

Dlaczego pola na miejscu lasu amazońskiego szybko jałowieją?

Składniki odżywcze są w roślinach, a nie w glebie.

Ulewy szybko wymywają z odsłoniętej gleby resztę składników.

Odpowiedź: Bo gleba jest uboga i ulewy ją wypłukują

Sztuczka MiliAmazonia nie jest „płucami świata”, ale magazynem węgla: spalona oddaje go do atmosfery jako dwutlenek węgla.

Zadania z rozwiązaniami

Spróbuj najpierw samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

Zadanie 1

Co jest szczególnego w lesie amazońskim?

Do wyboru:

A.to las z kilku gatunków drzew, ale rosnących bardzo gęsto
B.to las złożony głównie z drzew iglastych, podobny do tajgi
C.to najbogatszy w gatunki roślin i zwierząt las na Ziemi

Pokaż rozwiązanie

Na jednym hektarze rośnie tam nawet kilkaset gatunków drzew. Wielu gatunków nikt jeszcze nie opisał, a z wycinką lasu znikają na zawsze.

Odpowiedź: to najbogatszy w gatunki roślin i zwierząt las na Ziemi

Zadanie 2

Dlaczego po wycięciu lasu gleba w Amazonii szybko traci żyzność?

Do wyboru:

A.bo gleba jest uboga, a ulewy szybko wypłukują z niej składniki
B.bo słońce nad równikiem świeci za słabo, żeby rosły tam uprawy
C.bo w Amazonii prawie nie pada, więc odsłonięta gleba wysycha na pył

Pokaż rozwiązanie

Składniki odżywcze lasu równikowego są w roślinach, a nie w glebie. Po kilku latach uprawy ziemia jałowieje i wycina się kolejny kawałek lasu.

Odpowiedź: bo gleba jest uboga, a ulewy szybko wypłukują z niej składniki

Zadanie 3

Co niszczy Amazonię, co z tego wynika, a co ją chroni? Posegreguj.

Do podziału:

budowa dróg
kontrola z satelitów
mniej opadów
parki narodowe
uprawa soi
więcej dwutlenku węgla
wymieranie gatunków
wyręb drewna
ziemie ludów rdzennych

Pokaż rozwiązanie

Przyczyny wylesiania: wyręb drewna, budowa dróg i uprawa soi.
Skutki wylesiania: wymieranie gatunków, więcej dwutlenku węgla i mniej opadów.
Ochrona Amazonii: parki narodowe, kontrola z satelitów i ziemie ludów rdzennych.
Las daje pracę i pieniądze, ale bez niego giną gatunki, gleba jałowieje, a klimat się ociepla. Brazylia śledzi wycinkę na zdjęciach satelitarnych.

Odpowiedź: Przyczyny wylesiania: wyręb drewna, budowa dróg, uprawa soi; Skutki wylesiania: wymieranie gatunków, więcej dwutlenku węgla, mniej opadów; Ochrona Amazonii: parki narodowe, kontrola z satelitów, ziemie ludów rdzennych

Zadanie 4

Połącz rdzenne ludy Ameryki z ich ziemiami.

Połącz w pary:

Janomami	puszcza amazońska na granicy Brazylii i Wenezueli
Majowie	Jukatan w Meksyku i Gwatemala
Mapucze	południe Chile i Argentyny
Nawahowie	pustynny południowy zachód USA

Pokaż rozwiązanie

Janomami: puszcza amazońska na granicy Brazylii i Wenezueli.
Majowie: Jukatan w Meksyku i Gwatemala.
Mapucze: południe Chile i Argentyny.
Nawahowie: pustynny południowy zachód USA.

Odpowiedź: Janomami — puszcza amazońska na granicy Brazylii i Wenezueli; Majowie — Jukatan w Meksyku i Gwatemala; Mapucze — południe Chile i Argentyny; Nawahowie — pustynny południowy zachód USA

Ćwicz: Amazonia i ludność rdzenna

W NaukaGo czeka 77 zadań z tego działu — na mapach i w grach i z wyjaśnieniem po każdym błędzie. Bez reklam.

Pobierz z Google Play Graj w przeglądarce

Wersja na iPhone’a i iPada (iOS) będzie wydana w przyszłości.