NaukaGo Pobierz z Google PlayPobierz
  1. NaukaGo
  2. Geografia
  3. Klasa 5
  4. Mapa, plan i skala

Mapa, plan i skala

Geografia · klasa 5 · Mapa i Ziemia. Mapa i plan; skala liczbowa, mianowana i liniowa; odległość na mapie i w terenie; Linijka na mapie Polski.

Jak to zrozumieć?

Skala mówi, ile razy odległości na mapie są mniejsze niż w terenie. Można ją zapisać liczbą (1 : 100 000), słowami (1 cm – 1 km) albo narysować jako odcinek z podziałką. Im mniejsza liczba po „1 :”, tym większa skala i więcej szczegółów.

LiczbowaMianowana
1 : 10 0001 cm – 100 m
1 : 100 0001 cm – 1 km
1 : 1 000 0001 cm – 10 km
1 : 5 000 0001 cm – 50 km
Jedna skala, trzy zapisy
Jak to zrobić?
  1. Ze skali liczbowej zrób mianowaną: skreśl dwa zera, żeby mieć metry, albo pięć, żeby mieć kilometry.
  2. Zmierz odcinek na mapie linijką w centymetrach.
  3. Pomnóż centymetry przez to, ile w terenie znaczy 1 cm.
Przykład

Na mapie w skali 1 : 200 000 dwa miasta dzieli 4,5 cm. Ile to w terenie?

1 : 200 000 to 1 cm – 2 km.

4,5 · 2 km = 9 km.

Odpowiedź: 9 km

Sztuczka MiliLinijka mierzy w linii prostej, „jak leci ptak”. Drogą zawsze wyjdzie więcej, bo droga się wije.

Zadania z rozwiązaniami

Spróbuj najpierw samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

Zadanie 1

Dlaczego droga z jednego miasta do drugiego jest zwykle dłuższa niż odległość zmierzona linijką na mapie?

Do wyboru:
  • A.bo droga się wije i omija przeszkody
  • B.bo mapa zawsze jest narysowana za mała
  • C.bo skala zmienia się na drodze
Pokaż rozwiązanie
  1. Drogi omijają góry, jeziora i lasy i biegną przez inne miejscowości. Linijka mierzy najkrótszą, prostą odległość.

Odpowiedź: bo droga się wije i omija przeszkody

Zadanie 2

Liczbowa, mianowana czy liniowa? Rozłóż do kufrów.

Do podziału:
  • 1 : 10 000
  • 1 : 250 000
  • 1 : 50 000
  • 1 cm – 100 m
  • 1 cm – 10 km
  • 1 cm – 500 m
  • odcinek 0–100–200 m
  • odcinek 0–10–20–30 km
  • odcinek 0–1–2 km
Pokaż rozwiązanie
  1. skala liczbowa: 1 : 50 000, 1 : 250 000 i 1 : 10 000.
  2. skala mianowana: 1 cm – 10 km, 1 cm – 100 m i 1 cm – 500 m.
  3. skala liniowa: odcinek 0–10–20–30 km, odcinek 0–1–2 km i odcinek 0–100–200 m.

Odpowiedź: skala liczbowa: 1 : 50 000, 1 : 250 000, 1 : 10 000; skala mianowana: 1 cm – 10 km, 1 cm – 100 m, 1 cm – 500 m; skala liniowa: odcinek 0–10–20–30 km, odcinek 0–1–2 km, odcinek 0–100–200 m

Zadanie 3

Mapa ma skalę 1 : 5 000. Między szkołą a dworcem jest na niej 3 cm. Ile metrów dzieli je naprawdę?

Pokaż rozwiązanie
  1. W skali 1 : 5 000 1 cm na mapie to 50 m w terenie.
  2. 3 · 50 m = 150 m.

Odpowiedź: 150 m

Zadanie 4

Odległość w terenie wynosi 10 km. Ile centymetrów zajmie na mapie w skali 1 : 500 000?

Pokaż rozwiązanie
  1. W skali 1 : 500 000 1 cm na mapie to 5 km w terenie.
  2. 10 km : 5 km = 2 cm.

Odpowiedź: 2 cm

Ćwicz: Mapa, plan i skala

W NaukaGo czeka 136 zadań z tego działu — na mapach i w grach i z wyjaśnieniem po każdym błędzie. Bez reklam.

Pobierz z Google Play Graj w przeglądarce

Wersja na iPhone’a i iPada (iOS) będzie wydana w przyszłości.